


przygotował Mateusz Lis··11 min czytania
Olejek sosnowy opisuję tu wyłącznie za dokumentami: co mówią o nim monografie, komu szkodzi, co zawiera buteleczka i jak czytać etykietę. Dawek nie podaję, bo zależą od konkretnego preparatu i jego ulotki; to także nie jest porada lekarska. Sosny w naszych świecach sojowych nie używamy.
Na skróty: tabela z dokumentami, przeciwwskazania oraz lista kontrolna przed użyciem.
Czym jest olejek sosnowy?
Olejek sosnowy (łac. Pini silvestris aetheroleum) to mieszanina lotnych związków ze świeżych igieł i gałązek sosny zwyczajnej, uzyskiwana destylacją z parą wodną. Ponad 80% jego składu to węglowodory monoterpenowe, między innymi pineny i δ-3-karen. Jakość surowca opisuje Farmakopea Europejska, a w kosmetykach olejek występuje pod nazwą INCI Pinus Sylvestris Leaf Oil.[1][2]
Sosna rośnie na ponad 61% powierzchni lasów zarządzanych przez Lasy Państwowe,[3] ale pochodzenie igieł na kartach olejków bywa opisane bardzo ogólnie, na przykład „Europa Wschodnia i Środkowa”.[4]
Na co pomaga olejek sosnowy według oficjalnych dokumentów?
Europejska Agencja Leków (EMA) nie wydała monografii olejku sosnowego, nie opracowała go też europejska organizacja towarzystw fitoterapeutycznych ESCOP. Monografia niemieckiej Komisji E wymienia nieżyty górnych i dolnych dróg oddechowych, a przy stosowaniu na skórę także dolegliwości reumatyczne i nerwobóle. To opis wskazań leku z ulotką, nie obietnica działania olejku z drogerii.[5][1][6]
W wykazie wszystkich surowców roślinnych, którymi zajmuje się komitet HMPC przy EMA, nie ma sosny ani żadnego innego gatunku Pinus (stan z 6 listopada 2026 roku).[5] Kompendium Kooperation Phytopharmaka, zrzeszenia niemieckich producentów leków roślinnych (dalej: kompendium), dodaje, że olejek nie dostał w Niemczech statusu tradycyjnego leku roślinnego w rozumieniu § 39a tamtejszej ustawy o lekach.[1]
| Dokument | Co mówi o olejku sosnowym |
|---|---|
| EMA, komitet HMPC | brak monografii i brak olejku w wykazie ocenianych surowców[5] |
| ESCOP | nie opracowano[1][6] |
| Komisja E (Niemcy, wersja z 1990 roku) | nieżyty górnych i dolnych dróg oddechowych; przy stosowaniu na skórę także dolegliwości reumatyczne i nerwobóle[1][6] |
| Farmakopea Europejska (monografia nr 1842) | opisuje jakość olejku, nie jego działanie[1] |
| Przykładowy lek: niemiecka maść z olejkiem sosnowym i eukaliptusowym, po 10 g na 100 g (dalej: maść) | do inhalacji i wcierania przy przeziębieniu dróg oddechowych z gęstą wydzieliną; według charakterystyki leku badania farmakologiczne samego preparatu nie są dostępne[7] |
| Kosmetyk (olejek z drogerii lub apteki, zgłoszony w CPNP) | unijna definicja kosmetyku obejmuje utrzymywanie ciała w czystości, perfumowanie, zmianę wyglądu i ochronę, a nie leczenie[8][4] |
Karty produktów w wynikach wyszukiwania przypisują olejkowi także działanie przeciwwirusowe, „stymulację produkcji białych krwinek” i lepszą koncentrację.[4] Żaden dokument z tabeli tego nie opisuje. Moim zdaniem najuczciwiej czytać olejek z drogerii jako zapach, a pytania o leczenie kierować do lekarza lub farmaceuty.
Olejek sosnowy: przeciwwskazania i działania niepożądane
Według kompendium, opartego między innymi na monografii Komisji E, olejku sosnowego nie stosuje się przy astmie oskrzelowej i krztuścu ani w okolicy oczu. Kąpieli z jego dodatkiem unika się przy rozległych uszkodzeniach skóry, zapalnych chorobach skóry, gorączce, niewydolności serca i wysokim ciśnieniu krwi. Może podrażniać skórę i błony śluzowe.[1]
| Sytuacja | Co podają źródła |
|---|---|
| astma oskrzelowa, krztusiec | nie stosować[1] |
| pseudokrup i inne choroby dróg oddechowych z wyraźną nadwrażliwością dróg oddechowych | przeciwwskazania w charakterystyce maści[7] |
| okolica oczu | nie stosować[1] |
| niemowlęta i dzieci do 2 lat | ryzyko skurczu krtani, w skrajnym przypadku z zatrzymaniem oddechu; nigdy na twarz; zapobiegawczo odradza się stosowanie do 4. roku życia[1] |
| dzieci 2-5 lat | maści nie nakłada się na twarz, zwłaszcza w okolicy nosa[7] |
| kąpiel | nie przy rozległych uszkodzeniach skóry, zapalnych chorobach skóry, gorączce, niewydolności serca i wysokim ciśnieniu[1] |
| skóra | podrażnienie skóry i błon śluzowych[1]; w karcie charakterystyki zwroty H315 (działa drażniąco na skórę) i H317 (może powodować reakcję alergiczną skóry)[2] |
| uszkodzona skóra, karmienie piersią, błony śluzowe | w charakterystyce maści dwa pierwsze to przeciwwskazania, a błony śluzowe to ostrzeżenie (dotyczy tego leku, nie samego olejku)[7] |
Czy olejek sosnowy można stosować w ciąży?
Źródła tego tekstu nie dają podstaw do stosowania olejku sosnowego w ciąży. Kompendium nie omawia ciąży wcale. Producent maści pisze, że nie ma wystarczających badań nad stosowaniem jej w ciąży, więc w tym czasie nie należy jej używać, a w okresie karmienia jest przeciwwskazana.[1][7]
Decyzję o jakimkolwiek olejku eterycznym w ciąży warto omówić z lekarzem prowadzącym albo z farmaceutą, z opakowaniem konkretnego produktu w ręku.
Olejek sosnowy dla dzieci: od jakiego wieku?
U niemowląt i dzieci do 2 lat olejek sosnowy może wywołać skurcz krtani, dlatego nie nakłada się go na twarz, a zapobiegawczo odradza się go dzieciom do 4 lat. Według charakterystyki maści inhalacji parowej nie robi się dzieciom poniżej 6 lat, bo grozi oparzeniem; starsze inhalują pod nadzorem.[1][7]
Ta sama charakterystyka zabrania nakładania maści na twarz, a zwłaszcza w okolicy nosa, także dzieciom w wieku 2-5 lat, a pseudokrup wymienia wśród przeciwwskazań.[7]
Raport EMA o olejku eukaliptusowym opisuje przypadek wcześniej zdrowej, 12-miesięcznej dziewczynki, którą przy łagodnej infekcji dróg oddechowych bez gorączki w ciągu czterech dni pięć razy długo kąpano z dodatkiem nieznanej ilości olejków eukaliptusowego, sosnowego i tymiankowego. Po ostatniej kąpieli pojawiły się drgawki, które nawracały przez około cztery tygodnie. Autorzy opisu przypuszczali, że dziewczynka miała utajoną encefalopatię padaczkową, a olejki mogły zapoczątkować napady.[9]
Groźne jest też przypadkowe połknięcie. Przykładowa karta charakterystyki olejku z igieł Pinus sylvestris ma zwrot H304: po połknięciu olejek może przedostać się do dróg oddechowych, co grozi śmiercią.[2] Także opis olejku sosnowego w aptece internetowej każe przechowywać go w miejscu niedostępnym dla małych dzieci.[10]
Czy olejek sosnowy szkodzi kotom i psom?
Tak. Amerykańska linia pomocy przy zatruciach zwierząt Pet Poison Helpline uznaje olejek sosnowy za bardzo toksyczny dla zwierząt po połknięciu, a za szczególnie wrażliwe uważa koty. Mała ilość skoncentrowanego olejku może uszkodzić przewód pokarmowy, wywołać drgawki, niewydolność wątroby i nerek, a nawet śmierć.[11]
Weterynarze sieci klinik VCA wymieniają olejek sosnowy wśród olejków trujących dla kotów i zaznaczają, że szkodzi także na skórze: kot zlizuje go przy myciu. Koty mają mniej enzymów wątrobowych potrzebnych do rozkładu tych związków, a najwrażliwsze są kocięta i koty z chorą wątrobą.[12]
Gdy kot miał kontakt z olejkiem, VCA zaleca od razu zadzwonić do weterynarza, nie wywoływać wymiotów i nie podawać węgla, zabrać opakowanie do lecznicy, a olejek z sierści zmyć płynem do naczyń.[12]
Jak stosować olejek sosnowy?
Źródła opisują trzy drogi: inhalację nad gorącą wodą, kąpiel z dodatkiem olejku i wcieranie gotowych preparatów, czyli maści, kremów, emulsji i roztworów alkoholowych. Ilość kropli podaje ulotka leku albo opis kosmetyku, bo stężenia w preparatach są różne. Nierozcieńczony olejek może podrażniać i uczulać skórę.[1][2]
| Sposób | Na co uważać |
|---|---|
| inhalacja parowa | według charakterystyki maści: nie przygotowywać na kuchence ani w mikrofalówce, nie podgrzewać ponownie po ostygnięciu; nie dla dzieci poniżej 6 lat[7] |
| kąpiel | przeciwwskazania z tabeli wyżej[1] |
| wcieranie | gotowy preparat, na przykład maść lub krem; nie na uszkodzoną skórę i błony śluzowe, po użyciu umyć ręce[7] |
| zapach w pomieszczeniu | opis kosmetyku w aptece internetowej podaje osobną ilość do nawilżacza lub rozpylacza; w domu z kotem patrz wyżej[10][12] |
Szerzej o tym, czego można, a czego nie można oczekiwać od zapachów w domu, piszemy w tekstach o aromaterapii i o zapachach do domu.
Czy olejek sosnowy można pić?
Olejku kupionego jako kosmetyk nie pije się. Opis olejku sosnowego w aptece internetowej mówi wprost: „Produkt tylko do użytku zewnętrznego”, a karta charakterystyki ostrzega, że po połknięciu działa szkodliwie, a zachłyśnięcie może grozić śmiercią. Stosowanie wewnętrzne z monografii Komisji E dotyczy leku z ulotką, nie kosmetyku.[10][2][1]
Skład olejku sosnowego: co jest w buteleczce?
W przykładowej karcie charakterystyki olejku z igieł sosny zwyczajnej alfa-pinen stanowi 32-60%, beta-pinen 5-22%, limonen 7-18%, δ-3-karen 6-18%, a beta-kariofilen 1-6%. To przedziały jednego dostawcy. Skład igieł zależy też od miejsca, w którym rosną drzewa (badanie niżej), dlatego przedziały w kartach różnych dostawców się różnią.[2][13]
| Związek | Udział w karcie charakterystyki | Zwroty H (palność i zdrowie) |
|---|---|---|
| alfa-pinen | 32-60% | H226, H302, H304, H315, H317 |
| beta-pinen | 5-22% | H226, H304, H315, H317 |
| limonen | 7-18% | H226, H304, H315, H317 |
| δ-3-karen | 6-18% | H226, H304, H315, H317 |
| beta-kariofilen | 1-6% | H304, H317 |
Źródło do tabeli: karta charakterystyki brytyjskiego dostawcy surowców do świec i mydeł.[2] Kompendium wymienia jeszcze mircen i kamfen, octan bornylu oraz seskwiterpeny: kariofilen, alfa-humulen i germakren D.[1]
Polskie badanie z 2021 roku dotyczyło lotnych związków w samych igłach, nie olejku. W igłach sosen z terenu niezanieczyszczonego najwięcej było δ-3-karenu, a w igłach sosen rosnących na odpadach poflotacyjnych przeważał alfa-pinen.[13]
Jak wybrać i przechowywać olejek sosnowy?
Na etykiecie szukaj nazwy łacińskiej Pinus sylvestris albo nazwy INCI Pinus Sylvestris Leaf Oil, która mówi, że olejek pochodzi z igieł. Trzymaj butelkę szczelnie zamkniętą, w chłodzie, ciemności i z dala od ognia: olejek jest łatwopalny, a IFRA ogranicza w olejkach z roślin sosnowatych nadtlenki z powodu ryzyka uczulenia skóry.[2][14]
| Na etykiecie | Co to jest |
|---|---|
| Pinus Sylvestris Leaf Oil | olejek z igieł sosny zwyczajnej[2][4] |
| Pinus Sylvestris Oil | nazwa bez wskazania części rośliny; tak opisano skład olejku z apteki internetowej[10]. Unijne przepisy o kosmetykach wymieniają ją w tej samej pozycji co olejek z igieł, ale nazwa nie mówi, z czego olejek powstał; w razie wątpliwości poproś sprzedawcę o kartę charakterystyki[15] |
| olejek z kosodrzewiny (niem. Latschenkiefernöl, Pinus mugo) | brak osobnej monografii Komisji E, EMA i ESCOP; w Niemczech stosowany zwyczajowo, zewnętrznie i do inhalacji[16] |
| olejek terpentynowy | olejek z terpentyny, czyli żywicy sosny, a nie z igieł; połknięty w dużej ilości zatruwa[17] |
| olejek jodłowy, świerkowy | olejki z igieł i pędów innych drzew iglastych[17] |
Przy przechowywaniu wystarczy trzymać się karty charakterystyki: pojemnik szczelnie zamknięty, w suchym i przewiewnym miejscu, z dala od źródeł zapłonu, chroniony przed światłem i z jak najmniejszym dostępem tlenu. Dostawca podaje, że olejek jest stabilny poniżej 15°C.[2]
Powód jest konkretny. Międzynarodowe stowarzyszenie branży zapachowej IFRA dopuszcza olejki z roślin sosnowatych (rodzaje Pinus i Abies) tylko wtedy, gdy liczba nadtlenków jest jak najniższa, poniżej 10 milimoli na litr, na przykład dzięki przeciwutleniaczom dodanym przy produkcji. Jako główne zagrożenie wskazuje uczulenie skóry.[14] W kosmetykach w UE ten sam limit jest wiążący: załącznik III do rozporządzenia kosmetycznego w pozycji 110 („olejek i ekstrakt z Pinus sylvestris”), dodanej rozporządzeniem Komisji 344/2013, wymaga liczby nadtlenkowej poniżej 10 mmol/l. Ograniczenie dotyczy surowca, a nie gotowego kosmetyku.[15]

Czy olejek sosnowy nadaje się do świec?
Dokumenty, na których opiera się ten tekst, nie oceniają olejku sosnowego jako dodatku do wosku. Mówią za to dwie rzeczy ważne przy ogniu: karta charakterystyki klasyfikuje go jako łatwopalną ciecz (H226) i podaje temperaturę zapłonu 37°C; karta produktu innego dostawcy podaje 39°C.[2][4]
Butelki nie trzyma się przy płomieniu ani przy rozgrzanej kuchence. Jak dobierać olejki do wosku sojowego i w jakiej temperaturze je dodawać, opisuję w poradnikach o olejkach zapachowych do świec i o tym, jak zrobić świecę sojową.
Według tego samego schematu, od dokumentów urzędowych do etykiety, powstały też teksty o olejku z drzewa herbacianego i olejku z kadzidłowca.
Zanim użyjesz olejku sosnowego: lista kontrolna
- Lek czy kosmetyk? Lek ma ulotkę ze wskazaniami i przeciwwskazaniami; kosmetyk wskazań leczniczych nie ma.
- Astma, krztusiec, pseudokrup: nie stosować.
- Dziecko: do 2 lat nie, do 4 lat lepiej nie; maści nigdy na twarz i nos dziecka; inhalacja parowa nie poniżej 6 lat.
- Kot w domu: butelka poza zasięgiem zwierzęcia, rozlany olejek od razu zmyć.
- Butelka: zamknięta, w chłodzie i ciemności, z dala od ognia i poza zasięgiem dzieci.
Najczęściej zadawane pytania
Tak, choć olejek z apteki bywa kosmetykiem, a nie lekiem. Kosmetyk nie ma wskazań leczniczych i zwykle nosi dopisek o użyciu wyłącznie zewnętrznym. Lek z olejkiem sosnowym ma ulotkę z przeciwwskazaniami i sposobem dawkowania. Kupując olejek dla dziecka albo osoby z astmą, warto zapytać farmaceutę, bo tych grup dotyczą przeciwwskazania.
Dokumenty nie odpowiadają na to pytanie po prostu „tak”. Monografia Komisji E wymienia nieżyty dróg oddechowych jako wskazanie dla leków z olejkiem sosnowym; EMA monografii nie wydała, a olejek kosmetyczny wskazań leczniczych nie ma. Przy katarze dziecka, astmie lub krztuścu decyzja należy do lekarza lub farmaceuty.
Olejek sosnowy pochodzi z igieł i gałązek sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris), a olejek z kosodrzewiny z kosodrzewiny, czyli sosny górskiej (Pinus mugo). Olejek z kosodrzewiny nie ma osobnej monografii Komisji E, EMA ani ESCOP; w Niemczech stosuje się go zwyczajowo, zewnętrznie i do inhalacji. Na etykiecie rozróżnisz je po nazwie łacińskiej.
Może. Karta charakterystyki oznacza go zwrotem H317, czyli „może powodować reakcję alergiczną skóry”. Za główne zagrożenie przy olejkach z roślin sosnowatych międzynarodowe stowarzyszenie branży zapachowej IFRA uznaje uczulenie skóry i wymaga niskiej liczby nadtlenków, które powstają przy utlenianiu. Dlatego olejek trzyma się szczelnie zamknięty i z dala od światła.
Tak. Karta charakterystyki olejku z Pinus sylvestris klasyfikuje go jako łatwopalną ciecz kategorii 3, ze zwrotem H226: „łatwopalna ciecz i pary”, i podaje temperaturę zapłonu 37°C. Karta produktu innego dostawcy podaje 39°C. Butelki nie stawia się przy świecy, kominku ani kuchence, a olejku nie podgrzewa się nad ogniem.
Olejek eteryczny powstaje przez destylację świeżych igieł i gałązek z parą wodną, więc bez aparatury destylacyjnej się go nie uzyska. Igły zalane olejem roślinnym dają olej z wyciągiem z sosny, a nie olejek eteryczny o składzie opisanym w tym tekście. Do zapachu w domu prościej kupić gotowy olejek.
Źródła
- Kooperation Phytopharmaka (zrzeszenie producentów leków roślinnych), Arzneipflanzenlexikon: „Kiefer / Föhre - Pinus sylvestris L.” (otrzymywanie i skład olejku, Ph. Eur., status HMPC/ESCOP i § 39a AMG, monografia Komisji E 1990, przeciwwskazania, działania niepożądane, postacie preparatów). arzneipflanzenlexikon.info
- Supplies for Candles & The Soap Kitchen Ltd, karta charakterystyki „Pine Sylvestris, Essential Oil TSK-ESS005” (rozp. UE 2020/878): INCI Pinus Sylvestris Leaf Oil, klasyfikacja CLP (H226, H302, H304, H315, H317, H410), skład (sekcja 3), przechowywanie (sekcje 7 i 9). suppliesforcandles.co.uk (PDF)
- Lasy Państwowe, „Polskie lasy” (udział sosny w powierzchni lasów). lasy.gov.pl
- Pupus.pl, karta produktu „Naturalny olejek eteryczny SOSNOWY 10ml” (Senti Oils): pochodzenie, INCI, wpis do CPNP, temperatura zapłonu, opis działania podawany przez sklep. Dostęp 6.11.2026. pupus.pl
- European Medicines Agency, „Download medicine data”: plik „Herbal medicines” (wykaz surowców ocenianych przez HMPC; pobrany i przeszukany 6.11.2026, brak Pinus). ema.europa.eu
- Altmeyers Enzyklopädie, Fachbereich Phytotherapie: „Pini silvestris aetheroleum” (HMPC i ESCOP: nie opracowano; wskazania Komisji E). Aktualizacja 11.01.2025. altmeyers.org
- Fachinformation (charakterystyka produktu leczniczego) „Pinimenthol Erkältungsbalsam mild Eucalyptusöl Kiefernnadelöl”, październik 2019: skład, wskazania (4.1), przeciwwskazania (4.3), ostrzeżenia (4.4), ciąża i karmienie (4.6), działanie (5). fachinfo.de (PDF)
- Rozporządzenie (WE) nr 1223/2009 dotyczące produktów kosmetycznych, art. 2 ust. 1 lit. a (definicja produktu kosmetycznego). eur-lex.europa.eu
- European Medicines Agency, HMPC (2024). Assessment report on Eucalyptus globulus Labill., Eucalyptus polybractea R.T. Baker, Eucalyptus smithii R.T. Baker, aetheroleum, Revision 1. EMA/HMPC/320282/2023 (opis przypadku Burkhard i wsp. 1999, rozdział o bezpieczeństwie). ema.europa.eu (PDF)
- Medicare.pl, karta produktu „Olejek eteryczny sosnowy, 10 ml” (PharmaTech): skład, przechowywanie, ostrzeżenia, sposób użycia podany przez producenta. Dostęp 6.11.2026. medicare.pl
- Pet Poison Helpline, „Pine Oil” (toksyczność dla zwierząt). petpoisonhelpline.com
- Schmid R., Brutlag A., Flint C., VCA Animal Hospitals: „Essential Oil and Liquid Potpourri Poisoning in Cats”. vcahospitals.com
- Magdziak Z., Gąsecka M., Waliszewska B. i in. (2021). The influence of environmental condition on the creation of organic compounds in Pinus sylvestris L. rhizosphere, roots and needles. Trees. doi:10.1007/s00468-020-02046-y. doi.org
- IFRA Standard „Pinacea derivatives” (Amendment 28, 1994): specyfikacja liczby nadtlenków, ryzyko: uczulenie skóry. ifrafragrance.org (PDF)
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 344/2013 zmieniające załączniki II, III, V i VI do rozporządzenia (WE) nr 1223/2009: załącznik III, poz. 110 „Olejek i ekstrakt z Pinus sylvestris” (nazwy INCI, liczba nadtlenkowa poniżej 10 mmoli/l, przypis 15: ograniczenie dotyczy substancji). eur-lex.europa.eu
- Kooperation Phytopharmaka, Arzneipflanzenlexikon: „Bergkiefer / Latsche - Pinus mugo Turra” (brak monografii HMPC, ESCOP i Komisji E; stosowanie zwyczajowe). arzneipflanzenlexikon.info
- aponet.de (portal niemieckich aptekarzy), „Kiefer” (2011): z czego otrzymuje się olejki z igliwia, terpentyna, ryzyko zatrucia. aponet.de
Ostatnia aktualizacja
Ilustracje redakcyjne w tym artykule powstały z użyciem generatywnej AI. Zdjęcia produktów to fotografie naszych świec.

Mateusz Lis
Współzałożyciel UrbanNote
Współzałożyciel UrbanNote, odpowiada za produkcję i skład: receptury wosków, dobór olejków eterycznych i kontrolę jakości.
Wszystkie artykuły

