





przygotowała Marta Lis··14 min czytania
Poniżej: dlaczego tonka nie jest fasolą, jak jej zapach opisują atlas przypraw, perfumiarka i dziennikarze kulinarni, co o kumarynie w żywności mówi prawo w Unii i w USA, jak użyć ziarna w kuchni i w jakich perfumach go szukać. W dwóch naszych świecach sojowych fasolka tonka należy do nut bazy: opisuję je w części o świecach z tonką.
Co to jest fasola tonka?
Fasola tonka to nasiono drzewa Dipteryx odorata, po polsku tonkowca wonnego, z rodziny bobowatych. Drzewo rośnie w północnej części Ameryki Południowej. Każdy owoc kryje jedno nasiono: czarne i pomarszczone z zewnątrz, gładkie i brązowe w środku. Mocny, słodki zapach ziarno zawdzięcza dużej zawartości kumaryny.[1][2]
Po polsku mówi się fasola tonka, fasolka tonka, bób tonka, rzadziej fasola tonkińska.[2] Ze zwykłą fasolą łączy ją rodzina roślin i wygląd ziarna, ale źródła różnie nazywają owoc tonkowca. Wikipedia pisze o strąkach, atlas Katzera o pestkowcu; zgodne są co do tego, że owoc nie pęka jak strąk fasoli, jest mięsisty i kryje jedno nasiono.[1][3] Słowo „tonka” pochodzi z języka galibi z Gujany Francuskiej, a w języku tupi drzewo nazywano kumaru; od tej nazwy wzięła się kumaryna.[1][4]
Tonkowiec dorasta do 25-30 m, ma czerwone drewno i różowe kwiaty. Datowanie radiowęglowe pni spod Manaus pokazało, że drzewo może żyć ponad tysiąc lat. Kwitnie od marca do maja, owoce dojrzewają w czerwcu i lipcu, a jedno drzewo daje 1-3,5 kg nasion rocznie, z wyraźnie większym zbiorem co cztery lata.[1]
Skąd pochodzi tonka i jak się ją suszy?
Źródła nie zgadzają się nawet co do największego producenta. Angielska Wikipedia w jednym akapicie wymienia Wenezuelę i Nigerię, a kilka zdań dalej Wenezuelę, Brazylię i Kolumbię; polska wersja podaje tę drugą trójkę.[1][2] Zgodne są za to w tym, że najwięcej tonki kupują Stany Zjednoczone, głównie dla przemysłu tytoniowego, choć do żywności dodawać jej tam nie wolno.[1][5]
Podobnie jest z obróbką. Wikipedia opisuje tylko zdjęcie twardej łupiny i suszenie nasion przez 2-3 dni.[1] Atlas przypraw Gernota Katzera pisze, że ziarna moczy się dobę w alkoholu (rumie) i suszy, a w trakcie zachodzi fermentacja; potem kumaryny może być nawet 10%, a pod skórką widać jej kryształki. Biały, szronowaty nalot na suszonych ziarnach to właśnie te kryształki.[3]
Jak pachnie fasola tonka?
Fasola tonka pachnie słodko i ciepło: wanilią, gorzkim migdałem i suchym sianem, z odcieniem wiśni, karmelu i korzennych przypraw. Sianową i waniliową część zapachu daje kumaryna. Aromat jest bardzo intensywny, dlatego w kuchni i w perfumach wystarcza go bardzo niewiele, a kuchnie, które go używają, dodają tonkę w drobnych wiórkach.[3][6][7][8]
Zestawiłam, jak tonkę opisują ci, którzy mieli ją w ręku. Wspólny mianownik to wanilia, migdał i siano; reszta zależy od tego, czy ziarno wąchasz, jesz na zimno, czy na ciepło.
| Kto opisuje | Jak pachnie albo smakuje tonka |
|---|---|
| Atlas przypraw G. Katzera | słodko i sianowo, bardzo mocno[3] |
| Lush, opis surowca w ich kosmetykach | słodko i owocowo, jak wiśnie i gorzkie migdały, z nutą siana[6] |
| Wikipedia, o smaku | złożona mieszanka wanilii, migdała, goździka, cynamonu i amaretto[1] |
| The Atlantic, I. DeLorenzo | wanilia, wiśnia, migdał i coś korzennego jak cynamon; na zimno (w lodach) wanilia z karmelem i ciemnym miodem, na ciepło wanilia z przyprawami[8] |
| BBC Future, Z. Gorvett | w opisach z internetu: skoszona trawa, wanilia, lukrecja, karmel, goździk; autorka po otwarciu słoika: „słabo, jak pasta do mebli”[5] |
| BfR, o samej kumarynie | świeże siano[7] |
Wiersz z BBC warto zapamiętać: całe ziarno prosto ze słoika potrafi pachnieć słabiej i mniej ładnie, niż obiecują opisy. Moim zdaniem tonkę najlepiej poznać w trzech krokach: powąchaj całe ziarno, zetrzyj odrobinę na tarce i powąchaj jeszcze raz, a na koniec poszukaj jej w bazie perfum po kilku godzinach na skórze. Za każdym razem usłyszysz w niej coś innego.
Czym jest kumaryna?
Kumaryna to bezbarwny, krystaliczny związek organiczny o słodkim zapachu, który przypomina wanilię i świeże siano, a w smaku jest gorzki. W ziarnach tonki stanowi zwykle 1-3% masy, wyjątkowo do 10%. Rośliny wytwarzają ją prawdopodobnie jako obronę: zwierzęta unikają jej gorzkiego smaku.[4][1][7]
Kumarynę po raz pierwszy wyodrębnił z ziaren tonki A. Vogel z Monachium w 1820 roku (początkowo wziął ją za kwas benzoesowy), a w 1868 roku William Henry Perkin otrzymał ją syntetycznie.[4] W latach 40. XX wieku tania, syntetyczna kumaryna zastępowała naturalną wanilię w czekoladzie, słodyczach, aromatach do koktajli i napojach, trafiała też do tytoniu i perfum.[5]
Kumaryny nie trzeba szukać w Amazonii. Ma ją turówka wonna, czyli żubrówka, której słodki zapach z nutą anyżu wzmacnia się po wysuszeniu, oraz marzanka wonna, dodawana w Niemczech do majowego wina i syropu do piwa Berliner Weisse.[9][10] Jest też w cynamonie kasja: ile i co z tego wynika w kuchni, opisuje osobny tekst o kumarynie w cynamonie.
Czym tonka różni się od wanilii?
Wanilia to strąk storczyka, a jej zapach budzi przede wszystkim wanilina; tonka to nasiono drzewa z rodziny bobowatych, pachnące głównie kumaryną. Obie są słodkie i ciepłe, ale tonka jest bardziej sucha i złożona: obok wanilii słychać w niej gorzki migdał i siano. Wanilia pozostaje kremowa i deserowa.[11][4]
| Fasola tonka | Wanilia | |
|---|---|---|
| Część rośliny | nasiono tonkowca wonnego | strąk storczyka wanilii |
| Główna cząsteczka zapachu | kumaryna[1] | wanilina, główny składnik ekstraktu, obok kilkuset innych związków[11] |
| Charakter | słodki, suchy, sianowy, z gorzkim migdałem | słodki, kremowy, deserowy |
| Czysta cząsteczka w żywności w UE | kumaryny nie wolno dodawać jako takiej[12] | waniliny nie ma na liście zakazanych substancji[12] |
| Wspólna historia | syntetyczna kumaryna była przez lata tanim zamiennikiem wanilii[5], a Shalimar Guerlaina powstał według historii marki po dolaniu etylowaniliny do perfum Jicky, opartych na kumarynie[13][14] | |
Najprościej odróżnić je nosem po suchości: tam, gdzie w słodyczy przebija siano albo gorzki migdał, zwykle jest tonka. Samą wanilię, jej gatunki i to, jak pachnie w różnych formach, opisuje tekst o zapachu wanilii.
Czy fasola tonka jest jadalna?
Tak. W Unii Europejskiej, także w Polsce, tonka nie jest zakazana jako przyprawa. Prawo zabrania dodawania do żywności czystej kumaryny i ogranicza jej ilość w gotowych wyrobach, do których dodano składniki aromatyzujące, na przykład do 5 mg/kg w deserach. Dlatego tonki używa się w szczyptach z tarki.[12][3]
Limity stoją w załączniku III rozporządzenia 1334/2008. Część A wymienia kumarynę wśród substancji, których nie dodaje się do żywności, a część B ustala najwyższe poziomy kumaryny w gotowych produktach:[12]
| Gotowy produkt | Najwyżej kumaryny |
|---|---|
| Tradycyjne lub sezonowe wyroby piekarnicze z cynamonem na etykiecie | 50 mg/kg |
| Płatki śniadaniowe, w tym muesli | 20 mg/kg |
| Pieczywo cukiernicze i wyroby ciastkarskie (poza wierszem pierwszym) | 15 mg/kg |
| Desery | 5 mg/kg |
Ciekawy szczegół: przy estragolu czy safrolu rozporządzenie nie stosuje limitów, gdy jedynym źródłem aromatu w potrawie są zioła i przyprawy. Przy kumarynie takiego wyjątku nie ma, więc limit obowiązuje także sprzedawany deser aromatyzowany samą startą tonką. Limity dotyczą żywności wprowadzanej do obrotu, czyli wyrobów oferowanych w sklepach i gastronomii.[12]
Punktem odniesienia jest tolerowane dzienne pobranie kumaryny, które EFSA i BfR ustaliły na 0,1 mg na każdy kilogram wagi; według przeliczenia BBC Future dla przeciętnej osoby to mniej więcej ćwierć ziarna tonki.[15][7][5] Jak ta wartość przekłada się na przyprawę z kuchennej szafki, liczy tekst o kumarynie w cynamonie kasja.
Dlaczego tonka jest zakazana w USA?
Amerykańska FDA uznaje od 1954 roku każdą żywność z dodaną kumaryną, także w postaci ziaren tonki lub ich ekstraktu, za zafałszowaną. Decyzja wynikała z badań, w których kumaryna uszkadzała wątrobę gryzoni. Przepis obowiązuje do dziś jako 21 CFR 189.130 i dotyczy jedzenia, nie perfum.[16][4]
Krytycy uważają zakaz za przesadny, bo ich zdaniem trudno zjeść tyle kumaryny, by miało to znaczenie, a jest ona także w żywności, której zakaz nie obejmuje. Pojawiają się apele, by potraktować tonkę jak mangostan i absynt, którym na początku XXI wieku zniesiono ograniczenia.[1]
Przepis nie jest martwy. BBC Future opisuje kontrole w kilku restauracjach; Grant Achatz, szef kuchni chicagowskiej Alinei, opowiadał The Atlantic, że dwa dni po ostrzeżeniu od sprzedawcy przypraw inspektorzy FDA zapytali, czy mogą zajrzeć do jego szafki z przyprawami. Tonka i tak trafia do menu restauracji z gwiazdkami Michelin od Nowego Jorku po Kalifornię.[5]
Ten sam przepis długo zamykał rynek USA przed żubrówką: źdźbło turówki w butelce zawiera kumarynę, więc wódka była tam nielegalna do 2010 roku, a od 2011 producent sprzedaje wersję z żyta, która ma przypominać smak oryginału.[17]
Jak używać tonki w kuchni?
Całe ziarno ściera się na drobnej tarce tuż przed użyciem albo zaparza w syropie. Najczęściej trafia do lodów, kremów i sufletów, zastępuje wanilię, gorzkie migdały i pestki wiśni mahaleb, a we Francji także do potraw duszonych. Kuchnia dodaje ją śladowo, bo kumaryna jest w ziarnie skoncentrowana.[5][3][1]
- Ścieraj, nie miel. Kuchnie, które jej używają, prawie zawsze dodają tonkę w drobnych wiórkach.[8]
- Pamiętaj o limicie. W deserze wprowadzanym do obrotu UE dopuszcza najwyżej 5 mg kumaryny na kilogram, a Katzer odnotowuje, że niektóre książki kucharskie radzą dodawać do ciasta minimalne ilości.[12][3]
- Zdecyduj: na zimno czy na ciepło. W lodach tonka smakuje jak wanilia z karmelem i ciemnym miodem, starta na ciepłe danie, na przykład na przegrzebki, przechodzi w korzenną wanilię.[8]
- Użyj jej zamiast gorzkich migdałów. Katzer odnotowuje, że bywa polecana tam, gdzie gorzkie migdały ograniczają przepisy, a za jeszcze lepszy uważa ją zamiennik bliskowschodniego mahlebu z pestek wiśni.[3]
- Spróbuj wytrawnie. Francuska kuchnia dodaje tonkę do potraw duszonych, Katzer chwali ją we włoskim sosie pomidorowym, a piwowarzy dodają ją do ciemnych piw typu stout.[1][3][2]
Na co patrzeć, kupując ziarna tonki?
- Wygląd: całe ziarna, czarne i pomarszczone z zewnątrz, gładkie i brązowe po przekrojeniu.[1]
- Biały nalot: szron pod skórką i na powierzchni to kryształki kumaryny, typowe dla ziaren moczonych i suszonych.[3]
- Nazwa na opakowaniu: Dipteryx odorata albo tonkowiec wonny; to odróżnia ziarna od mieszanek opisanych tylko jako „aromat tonka”.
- Zakup za granicą: w USA ziaren do jedzenia legalnie nie kupisz.[16]
W jakich perfumach jest fasola tonka?
Kumarynę i tonkę znajdziesz w trzech klasykach z przełomu XIX i XX wieku: Fougère Royale Houbiganta (1882), Jicky Guerlaina (1889) i Shalimar Guerlaina (1925). Pierwsze dwa zbudowano na kumarynie, a Shalimar, wciąż jeden z najważniejszych zapachów Guerlaina, ma w nutach tonkę obok wanilii.[14][18][13]
Perfumeria bierze tonkę na dwa sposoby: jako absolut, czyli gęsty ekstrakt otrzymywany z ziaren rozpuszczalnikiem, albo jako syntetyczną kumarynę, produkowaną od XIX wieku.[6][4]
| Perfumy | Rok | Tonka albo kumaryna |
|---|---|---|
| Fougère Royale, Houbigant (Paul Parquet) | 1882 | Kumaryna, zsyntetyzowana 14 lat wcześniej, obok lawendy i mchu dębowego; od tych perfum nazwę wzięła cała rodzina fougère („paprociowa”). Wycofane w latach 50., wznowione w 2010.[14] |
| Jicky, Guerlain (Aimé Guerlain) | 1889 | Syntetyczna wanilina i kumaryna w akordzie fougère; najstarsze perfumy produkowane bez przerwy.[14][18] |
| Shalimar, Guerlain (Jacques Guerlain) | 1921 lub 1925 | W nutach tonka, wanilia, opoponaks i bergamotka; według historii marki powstał z Jicky z dodatkiem etylowaniliny.[13] |
Z nowszych zapachów źródła wymieniają między innymi:
- Coco Mademoiselle (Chanel) i Joop! Homme: BBC Future podaje je jako przebojowe perfumy z kumaryną.[5]
- Hoggar (Yves Rocher): męskie perfumy, do których marka używa ziaren tonki.[1]
- Myrrh & Tonka (Jo Malone London): tonka w samej nazwie zapachu z linii Cologne Intense.[19]
Dwie daty Shalimar to nie błąd: Jacques Guerlain skomponował go w 1921 roku, ale przez spór o nazwę perfumy sprzedawano najpierw jako „No. 90”, a pod obecną nazwą pokazano je w 1925 roku na wystawie sztuk dekoracyjnych w Paryżu.[13]
Jak rozpoznać tonkę w perfumach?
- Nanieś zapach na pasek papieru i na nadgarstek.
- Pierwsze minuty pomiń: tonka należy zwykle do nut bazy, więc wróć do zapachu po kilku godzinach (o tym, czym jest baza, piszę w tekście o nutach zapachowych).
- Szukaj słodyczy z suchym, sianowym albo migdałowym tłem. Sama kremowa słodycz bez tej suchości to częściej wanilia.
- Porównaj Jicky i Shalimar obok siebie. Według historii marki Shalimar to Jicky z dodatkiem etylowaniliny, więc różnica między nimi pokazuje, co z kumarynowym akordem robi dodatkowa nuta waniliowa.[13][14]
Według komunikatu BfR z 2007 roku kumaryna nie miała w kosmetykach limitu ilości, ale u wrażliwych osób może uczulać, dlatego powyżej określonych stężeń trzeba ją wymienić na etykiecie.[20] Perfumeria dodatkowo ogranicza jej użycie, choć dowody na uczulające działanie kumaryny u ludzi bywają kwestionowane.[4]
Z czym łączy się tonka?
Tonka najczęściej spotyka się z wanilią, z mchem dębowym i ziołową górą w akordzie fougère, z tytoniem w mieszankach fajkowych i z korzennymi przyprawami, takimi jak cynamon czy szafran. W naszych świecach towarzyszy wanilii albo cedrowi, jodle syberyjskiej i paczuli. Źródło każdego połączenia podaję w tabeli.
| Partner | Co daje razem z tonką | Przykład |
|---|---|---|
| Wanilia | słodka, balsamiczna baza | Shalimar[13] |
| Mech dębowy i zioła | klasyczny, męski akord fougère | Fougère Royale[14] |
| Tytoń | ciepła, ciemna słodycz | tytoń fajkowy Samuel Gawith 1792 Flake[1] |
| Cynamon, szafran | korzenne ciepło; Katzer przypuszcza, że tonce najlepiej pasują inne słodkie przyprawy | Grudniowa Warszawa (cynamon w sercu)[3] |
| Cedr, jodła, paczula | suchsze, drzewne tło dla słodyczy tonki | Jarmarkowy Gdańsk |
Które nasze świece mają nutę tonki?
Fasolka tonka należy do nut bazy dwóch świec z naszej kolekcji świątecznej: Grudniowej Warszawy, gdzie towarzyszy wanilii, i Jarmarkowego Gdańska, gdzie spotyka cedr, jodłę syberyjską i paczulę. Obie wylewamy ręcznie w Warszawie z wosku sojowego, a knot w każdej jest bawełniany.
| Świeca | Głowa | Serce | Baza |
|---|---|---|---|
| Grudniowa Warszawa | pomarańcza, świeże jabłko, owoce jagodowe | cynamon, goździk | wanilia, fasolka tonka |
| Jarmarkowy Gdańsk | pomarańcza, goździki, zimowe jagody | cynamon, fiołek | cedr, jodła syberyjska, fasolka tonka, paczula |
Moim zdaniem różnią się tym, którą stronę tonki wydobywają. W Grudniowej Warszawie tonka z wanilią domyka jabłko, pomarańczę i cynamon, więc na wierzch wychodzi jej deserowa, waniliowa strona. W Jarmarkowym Gdańsku tonka spotyka się z cedrem, jodłą i paczulą i bliżej jej do suchego siana niż do ciasta. Żeby świeca pokazała całą kompozycję, z bazą włącznie, warto palić ją według zasad z poradnika jak palić świecę sojową.


Jeśli lubisz ciepłą, deserową słodycz, ale tonki szukać nie musisz, w tej samej rodzinie są Słodka Warszawa z wanilią, migdałami i kakao w bazie oraz Piernikowy Toruń z wanilią i ciasteczkiem w bazie. Pozostałe rodziny zapachów zebrałam na mapie rodzin zapachowych.
Najczęściej zadawane pytania
Nasiona nazywa się fasolą tonka, fasolką tonka, bobem tonka, rzadziej fasolą tonkińską. Drzewo, z którego pochodzą, to tonkowiec wonny, łacińsko Dipteryx odorata. Samo słowo „tonka” przyszło z języka galibi z Gujany Francuskiej, a nazwa kumaryny od tupijskiego kumaru, czyli tego samego drzewa.
Botanicznie strąk fasoli jest owocem, a ziarna w nim to nasiona. Przy tonce źródła się różnią: Wikipedia nazywa owoc tonkowca strąkiem, atlas Katzera pestkowcem. Zgodnie opisują owoc, który nie pęka jak strąk fasoli, jest mięsisty i ma jedno nasiono; to nasiono nazywamy fasolą tonka.
Nie. W Polsce obowiązuje unijne rozporządzenie 1334/2008: kumaryny nie wolno dodawać do żywności jako czystej substancji, a w gotowych wyrobach z dodatkiem składników aromatyzujących obowiązują limity, na przykład 15 mg/kg w ciastach i 5 mg/kg w deserach. Zakaz żywności z tonką obowiązuje w USA od 1954 roku.
Kumaryna przyjmowana w nadmiarze szkodzi wątrobie, dlatego EFSA i niemiecki BfR ustaliły tolerowane dzienne pobranie: 0,1 mg kumaryny na każdy kilogram wagi. Według przeliczenia BBC Future to dla przeciętnej osoby mniej więcej ćwierć ziarna tonki. W UE kumaryny nie wolno dodawać do żywności jako czystej substancji.
Nie. Tonka to całe nasiono, a kumaryna to jeden z jego związków, który daje zapach siana i wanilii. Ziarna tonki długo służyły jako źródło naturalnej kumaryny. Kumarynę otrzymuje się też syntetycznie od 1868 roku i w tej postaci dodaje się ją do perfum, balsamów i żeli jako substancję zapachową.
W kuchni jako przyprawy do lodów, kremów, sufletów i ciast, czasem do potraw duszonych i sosu pomidorowego. W perfumerii jako surowca do nut bazy, w tytoniu fajkowym jako aromatu, a w piwowarstwie do ciemnych piw typu stout. W świecach pojawia się jako nuta kompozycji zapachowej.
W Polsce ziarna sprzedają sklepy z przyprawami i delikatesy, także internetowe. Szukaj całych, czarnych, pomarszczonych ziaren z nazwą Dipteryx odorata na opakowaniu; biały nalot to kryształki kumaryny. Według atlasu Katzera w Europie tonka bywa droższa od wanilii. W USA ziaren do jedzenia legalnie nie kupisz.
Źródła
- Wikipedia: Dipteryx odorata (botanika, nasiona, uprawa, regulacje). en.wikipedia.org/wiki/Dipteryx_odorata
- Wikipedia: Tonkowiec wonny. pl.wikipedia.org/wiki/Tonkowiec_wonny
- Gernot Katzer, Spice Pages: Tonka Beans (Dipteryx odorata), atlas przypraw, wersja z 30.12.2012. gernot-katzers-spice-pages.com/engl/Dipt_odo.html
- Wikipedia: Coumarin (historia, występowanie, przepisy UE i USA). en.wikipedia.org/wiki/Coumarin
- Zaria Gorvett: The delicious flavour with a toxic secret. BBC Future, 20.06.2017. www.bbc.com/future/article/20170620-the-delicious-flavour-with-a-toxic-secret
- Lush: Tonka (opis surowca, sekcja „Jak pachnie fasola tonka?”). www.lush.com/pl/pl/i/tonka
- Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR): Frequently Asked Questions on coumarin in cinnamon and other foods. www.bfr.bund.de/cm/349/faq-on-coumarin-in-cinnamon-and-other-foods.pdf
- Ike DeLorenzo: The Tonka Bean: An Ingredient So Good It Has to Be Illegal. The Atlantic, 3.11.2010. www.theatlantic.com/health/archive/2010/11/the-tonka-bean-an-ingredient-so-good-it-has-to-be-illegal/65616
- Wikipedia: Turówka wonna. pl.wikipedia.org/wiki/Turówka_wonna
- Wikipedia: Galium odoratum (marzanka wonna). en.wikipedia.org/wiki/Galium_odoratum
- Wikipedia: Vanillin. en.wikipedia.org/wiki/Vanillin
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1334/2008 w sprawie środków aromatyzujących, załącznik III, części A i B. EUR-Lex. eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/HTML/?uri=CELEX:32008R1334
- Wikipedia: Shalimar (perfume). en.wikipedia.org/wiki/Shalimar_(perfume)
- Wikipedia: Fougère. en.wikipedia.org/wiki/Fougère
- EFSA, Panel AFC (2008): Coumarin in flavourings and other food ingredients with flavouring properties. The EFSA Journal 793, 1-15 (potwierdzenie TDI 0,1 mg/kg masy ciała z 2004 r.). efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2008.793
- U.S. Code of Federal Regulations, 21 CFR 189.130 Coumarin (zarządzenie z 5 marca 1954 r., 19 FR 1239). www.ecfr.gov/current/title-21/chapter-I/subchapter-B/part-189/subpart-C/section-189.130
- Wikipedia: Żubrówka (sekcja United States variant). en.wikipedia.org/wiki/Żubrówka
- Wikipedia: Jicky. en.wikipedia.org/wiki/Jicky
- Jo Malone London: Cologne Intense (Myrrh & Tonka Cologne Intense). www.jomalone.co.uk/products/21082/fragrances/cologne-intense
- BfR, komunikat prasowy: Auch über kosmetische Mittel können Verbraucher größere Mengen Cumarin aufnehmen (kumaryna w kosmetykach). www.bfr.bund.de/presseinformation/auch-ueber-kosmetische-mittel-koennen-verbraucher-groessere-mengen-cumarin-aufnehmen
Opracowanie ma charakter informacyjny: opisuje zapach, kuchnię i przepisy prawa, a nie działanie lecznicze.
Ostatnia aktualizacja
Ilustracje redakcyjne w tym artykule powstały z użyciem generatywnej AI. Zdjęcia produktów to fotografie naszych świec.

Marta Lis
Założycielka UrbanNote
Przychodzi ze świata beauty i kosmetyków, od lat otacza się pięknymi zapachami. Pisze o świecach, kompozycjach zapachowych i rzemiośle, które za nimi stoi - szuka słów dla tego, co czujesz, zanim zdążysz nazwać.
Wszystkie artykuły

