Przejdź do treści

Produkcja świec - jak powstaje świeca w fabryce i pracowni

Ręcznie odciśnięta pieczęć z czarnego wosku na czarnym opakowaniu świecy, przewiązanym limonkowym sznurkiem
Świeca sojowa Słodka Warszawa 190 g w słoiku z bursztynowego szkła z czarnym matowym wieczkiem i kremową etykietą z rysunkiem Syrenki
Czarna bibuła przewiązana neonowozielonym sznurkiem i zamknięta czarną pieczęcią lakową z literą W
Zapalona świeca sojowa Słodka Warszawa 190 g w bursztynowym słoiku, płomień na środku, jasne tło
4

przygotowała Marta Lis··16 min czytania

Produkcja świec ma trzy etapy: przygotowanie knota, przygotowanie masy, czyli wosku z zapachem i barwnikiem, oraz nadanie świecy kształtu. W fabryce robią to maszyny, a te do odlewania wypełniają od 50 do 500 form naraz[1]. Mała pracownia przechodzi te same etapy ręcznie i w krótszych seriach. Nasze ręcznie wylewane świece sojowe powstają w Warszawie. Niżej znajdziesz surowce, sześć metod formowania, opis linii fabrycznej i stołu w pracowni, dane o tym, gdzie w Europie robi się najwięcej świec, listę rzeczy, po których poznasz porządnie zrobioną świecę, i odpowiedź na pytanie o zezwolenia.

Jak powstaje świeca?

W trzech krokach. Najpierw powstaje knot: bawełniany albo lniany sznurek splata się i nasyca chemikaliami lub roztworem soli, żeby w płomieniu odginał się na bok i sam dopalał. Potem wosk topi się, filtruje i miesza z zapachem oraz barwnikiem. Na końcu masa zastyga wokół knota w formie albo w słoiku[1][2].

Ten schemat jest wspólny dla taśmy w dużym zakładzie i dla blatu w kilkuosobowej pracowni. Różni się skala, narzędzia i to, kto pilnuje parametrów: automat czy człowiek z termometrem i wagą. Tabela zestawia oba warianty na podstawie encyklopedii przemysłowej, odcinka programu „Jak to jest zrobione?” i filmu nagranego w polskiej pracowni świec sojowych.

EtapW fabryceW małej pracowni (przykład z filmu)
Knotsznurek odwijany ze szpuli pod maszyną i przewlekany przez formy[1] albo osadzany w gotowej świecy przez automat[3]gotowe knoty z metalową blaszką, przyklejane ręcznie do dna każdego słoika[2]
Masawosk topiony w dużych metalowych kotłach i filtrowany, zapach i barwnik dodawane do całej partii[1]wosk topiony w podgrzewanym zbiorniku, olejek odmierzany na wadze do konkretnej partii[2]
Formowanieodlewanie w formach, prasowanie, wytłaczanie, zanurzanie[1][3]zalewanie słoików z dzbanka[2]
Stygnięcieformy w płaszczu z zimną wodą, cała tura trwa ok. 30 minut[1]w spokoju do następnego dnia[2]
Wykończenieprzycięcie knotów, przetopienie nadmiaru wosku, pakowanie przez automat[1]wieczko z uszczelką, etykiety, przycięcie knota, ręczne pakowanie[2]

Z czego robi się świece?

Z paliwa, knota i dodatków. Paliwem jest wosk: parafina z ropy naftowej, stearyna, wosk pszczeli albo woski roślinne, na przykład sojowy, który jest uwodornionym olejem sojowym. Knot to zwykle pleciona bawełna. Dodatkami są olejek zapachowy i barwnik, a w świecach w naczyniu także słoik, ceramika albo puszka[4][5][1].

SurowiecSkąd się bierzeDo czego się nadaje
Parafinawosk krystalizowany z ropy naftowej[1]; w latach 50. XIX wieku James Young uzyskał ją z węgla i łupków bitumicznych[4]do wszystkich metod, także do prasowania granulatu i wytłaczania przez dyszę[1][6]
Stearynadawniej z tłuszczu zwierzęcego, dziś prawie wyłącznie z surowców palmowych[4]dodatek, który utwardza świece; patent na twardsze świece stearynowe Chevreul i Gay-Lussac uzyskali w 1825 roku[4]
Wosk pszczeliuboczny produkt pozyskiwania miodu[4]świece zanurzane, odlewane i zwijane z płatów wosku[4][1]
Wosk sojowyolej z nasion soi poddany uwodornieniu[5]głównie świece w naczyniach; świeca wolnostojąca z soi wymaga dodatków[7]
Knotpleciona bawełna albo len, nasycane roztworami soli[1]dobierany do składu wosku i średnicy świecy; w badaniu wosków roślinnych dobre świece dało dopasowanie knota albo średnicy do składu wosku[5]
Zapach i barwnikolejki zapachowe lub eteryczne, barwniki do wosku[4]dodawane do stopionej masy przed formowaniem[1]

Wiele świec sojowych powstaje z mieszanek: wosk sojowy łączy się z parafiną, woskiem pszczelim, palmowym albo kokosowym[7]. Jak oba najpopularniejsze woski wypadają w codziennym paleniu, porównujemy w tekście świece sojowe czy parafinowe. Sam surowiec opisuje przewodnik wosk sojowy: skład i parametry, a różnice między soją i woskiem pszczół zebraliśmy w zestawieniu wosk sojowy czy pszczeli. Typy knotów, ich budowę i przycinanie porównuje osobny tekst o rodzajach knotów do świec.

Jakie są metody produkcji świec?

Najczęściej stosuje się sześć metod: zalewanie naczynia, odlewanie w formie, zanurzanie knota, prasowanie woskowego granulatu, wytłaczanie przez dyszę i zwijanie płata wosku wokół knota. Zanurzanie, zwijanie i formy znano już w średniowieczu, a prasowanie i wytłaczanie to sposoby maszynowe, w których parafina wcale nie musi być płynna w chwili formowania[4][1][6].

MetodaNa czym polegaTypowe świece
Zalewanie naczyniapłynną masę wlewa się do słoika z przyklejonym knotem; świeca zostaje w naczyniu[2]świece w szkle, ceramice, puszce
Odlewanie w formiewosk wpływa do podgrzanych form z przewleczonym knotem, zastyga i zostaje wypchnięty[1]świece walcowe, stożkowe, żłobkowane[1]
Zanurzanierama z knotami raz po raz zanurza się w wosku, który narasta warstwami[3]smukłe świece stożkowe
Prasowanierozpylony wosk zastyga w komorze chłodzącej w drobny granulat, a prasa zagęszcza go w formie[6][3]świece wolnostojące z parafiny
Wytłaczanierozdrobniona parafina przechodzi pod wysokim ciśnieniem przez podgrzaną stalową dyszę i zagęszcza się wokół knota w ciągły wałek, cięty potem na odcinki[1]świece walcowe
Zwijaniepłat wosku zwija się ręcznie wokół knota[4]dawna metoda ręczna[4]

Metoda wynika z wosku. Miękki wosk sojowy zwykle zalewa się do naczyń, bo bez dodatków nie trzyma kształtu świecy wolnostojącej[7]. Parafina pozwala na wszystkie sposoby, także na te najszybsze. Ręcznie zalewane świece w szkle opisujemy niżej, w częściach o małej pracowni i o naszych świecach.

Jak wygląda produkcja świec w fabryce?

W fabryce większość kroków wykonują maszyny. Wosk topi się w dużych kotłach i przechodzi przez filtr, knot odwija się ze szpuli, a maszyny odlewają, prasują albo wytłaczają świece seriami[3]. Maszyna do ciągłego odlewania wypełnia jednocześnie od 50 do 500 form, a jedna tura zajmuje jej około pół godziny[1].

Pierwszą taką maszynę opatentował w 1834 roku Joseph Morgan, konwisarz, czyli rzemieślnik od wyrobów z cyny, z Manchesteru. Ruchomy tłok wypychał zastygłe świece z cylindrycznych form, więc produkcja nie musiała się zatrzymywać[4]. Encyklopedia „How Products Are Made” zauważa, że współczesne maszyny są do niej uderzająco podobne, a różnią się szybkością, dokładnością i wykończeniem[1].

Odlewanie w formach

Formy są cynowe, wypolerowane od środka i lekko zwężone, żeby świeca łatwo z nich wychodziła. Przed zalaniem się je podgrzewa, a wosk studzi do temperatury nieco wyższej od punktu topnienia. Po zalaniu płaszcz wokół form wypełnia zimna woda. Zastygłe świece wysuwają się do góry, ciągnąc za sobą knot na następną turę, a nadmiar wosku jest zbierany i używany ponownie[1].

Prasowanie

W odcinku „Jak to jest zrobione?” gorąca parafina trafia do dysz, które rozpylają ją w komorze chłodzącej wysokiej na 6 metrów. Krople zastygają jak płatki śniegu, opadają na dno i jadą do prasy hydraulicznej. Powietrze w komorze musi mieć około 25°C, inaczej płatki się topią, sklejają i blokują maszynę. Knoty osadza w świecach osobny automat[3]. Patent S.C. Johnson podaje parametry tej metody: ziarna wosku o średnicy 0,6-1,19 mm, ciśnienie od 1000 do 4000 psi (ok. 69-276 barów) przez 1-20 sekund, przy temperaturze granulatu 15-25°C[6]. Świeca powstaje więc bez topienia wosku w formie.

Zanurzanie i świece wotywne

W tym samym programie rama z 96 knotami zanurza się w parafinie 25 razy, aż świece stożkowe osiągną 2 cm średnicy. Kolor daje zanurzenie w barwionej parafinie, a zaraz po nim w zimnej wodzie, która go utrwala. Świece wotywne odlewa się na podgrzewanych stołach: wosk krzepnie około 20 minut, a ponieważ kurczy się, nadmiar wypełnia ubytki. Potem bolec robi otwór, a maszyna wsuwa knot z metalową blaszką u dołu[3].

Fabryczna świeca nie jest z założenia gorsza. Jej jakość zależy od surowców i kontroli. Przykładem jest znak jakości RAL GZ 041 dla świec: na zlecenie stowarzyszenia Candle Quality Association laboratorium DEKRA bada palenie, analizuje surowce (parafinę, stearynę, wosk pszczeli, oleje palmowe) oraz sprawdza kopcenie i emisje. Producent ze znakiem musi używać surowców, barwników i lakierów o określonej czystości[8].

Jak wygląda produkcja świec sojowych w małej pracowni?

Ręcznie i zwykle do naczyń, bo wosk sojowy jest miękki. W polskiej pracowni z filmu wosk i olejek odważa się na wadze, knot przykleja do dna słoika, a masę wlewa z dzbanka. Świece stygną do następnego dnia, potem dostają wieczko, etykiety i przycięty knot. Dystrybutor wosku 464 radzi, żeby przed paleniem jeszcze dojrzały[7][2][9].

Produkcję świec zapachowych w takiej pracowni dobrze widać w filmie, w którym palarnia kawy odwiedza polską pracownię świec sojowych i przygotowuje z nią własną świecę[2]. To opis cudzej pracowni, nie naszej receptury, ale pokazuje, jak wygląda dzień przy stole:

  • Topienie. Wosk na cały stół, na którym stoi około 150 słoików, roztapia się w urządzeniu mniej więcej trzy godziny (45:00).
  • Zapach. Olejek trafia do wosku przestudzonego do ok. 60°C, żeby świeca później się nie pociła. Kompozycja może stanowić najwyżej 10% masy, a przy dwóch zapachach dzieli się ten limit, na przykład 6% i 4% (16:20, 21:00).
  • Knot. Blaszkę z knotem przykleja się na środku dna. Do szerszego szkła idą dwa knoty, żeby wosk topił się do samych brzegów (19:20, 25:40).
  • Zalewanie i ważenie. Każdą zalaną świecę waży się i w razie potrzeby dolewa masy do zakładanej gramatury (31:50, 37:40).
  • Stygnięcie. Świece stoją do następnego dnia. Pracownia podkreśla, że tego etapu nie da się przyspieszyć (28:30).
  • Wykończenie. Następnego dnia świeca dostaje wieczko z gumową uszczelką, etykietę z przodu i kontretykietę na spodzie, a knot zostaje przycięty (46:30).
  • Nowe zapachy. Próbne świece zespół pali w domach, a o tym, co wejdzie do oferty, decyduje większość głosów i szef pracowni (39:35).

Do tego dochodzi zalecenie dojrzewania. Dla popularnego wosku 464 dystrybutor CandleScience uznał na podstawie własnych testów, że najlepiej pachnie po dwóch tygodniach[9]. Temperatury z kart różnych wosków, dobór knota i domowy test palenia opisuje nasz poradnik dla początkujących: jak zrobić świecę sojową. Rodzaje i dawki kompozycji omawia osobny przewodnik, olejki zapachowe do świec.

Jak powstają nasze świece?

Nasze świece wylewamy ręcznie w Warszawie, w małych partiach, więc każdy słoik przechodzi przez nasze ręce. Wosk jest w 100% sojowy, knot wyłącznie bawełniany, szkło bursztynowe, a wieczko czarne i matowe. Numer partii jest na spodzie naczynia, a na koniec owijamy świecę czarną bibułą i pieczętujemy lakiem.

Świeca sojowa Słodka Warszawa 190 g w słoiku z bursztynowego szkła z czarnym matowym wieczkiem i kremową etykietą z rysunkiem Syrenki
Słodka Warszawa 190 g: bursztynowe szkło, czarne matowe wieczko i etykieta z rysunkiem miasta
Wielkość świecy120 g190 g350 g
Szerokość słoika (średnica)6 cm7 cm9 cm
Wysokość z wieczkiem8 cm9 cm10 cm
Liczba knotów bawełnianychjedenjedendwa
Czas paleniaokoło 30 godzinokoło 40 godzindo 70 godzin

Etykieta bezpieczeństwa na naszych świecach spełnia normę PN-EN 15494, a na karcie każdego produktu, na przykład świecy waniliowej Słodka Warszawa, podajemy dane producenta z adresem pocztowym i adres e-mail do zgłoszeń bezpieczeństwa. Ten tekst nie zdradza parametrów naszej receptury: temperatury i czasy opisane wyżej dotyczą branży i pracowni z filmu, a nie naszych partii. Więcej o pracowni i miastach, od których biorą się zapachy, znajdziesz na stronie manufaktura świec w Warszawie.

Czarna bibuła przewiązana neonowozielonym sznurkiem i zamknięta czarną pieczęcią lakową z literą W
Ostatni etap pracy nad świecą: czarna bibuła, sznurek i pieczęć z lakiem

Czym różni się świeca z fabryki od świecy z pracowni?

Skalą, metodą i tym, kto pilnuje parametrów. Fabryka formuje setki świec w jednej turze i może prasować albo wytłaczać parafinę, pracownia zalewa słoiki ręcznie i w krótszych seriach. Sama praca rąk nie gwarantuje lepszej świecy. Decydują dobrane surowce, próby palenia i rzetelna etykieta, a mieć je może każda z nich.

CechaFabrykaMała pracownia (przykład z filmu)
Jedna tura50-500 świec w maszynie do odlewania[1]w pracowni z filmu ok. 150 słoików na stole[2]
Formowanieformy, prasa, wytłaczarka, rama do zanurzania[1][3]dzbanek i słoiki[2]
Czas formowania1-20 sekund w prasie[6], ok. 30 minut na turę w formach[1]stygnięcie do następnego dnia[2]
Typowy surowiecparafina i stearyna; w encyklopedii przykład amerykańskiej świecy: 60% parafiny, 35% stearyny, 5% wosku pszczelego[1]w pracowni z filmu wosk sojowy[2]
Kontrolabadania laboratoryjne, np. przy znaku jakości RAL: surowce, palenie, sadza[8]próbne palenie, ważenie świec, ocena zapachu przez zespół[2]

Moim zdaniem ręczna praca daje przede wszystkim krótkie serie i uwagę poświęconą każdemu słoikowi, ale nie zastąpi rzetelnej etykiety. Kupując świecę, patrzę najpierw na spód: kto ją zrobił i z jakiej partii pochodzi. Tego samego wymagam od siebie.

Gdzie produkuje się najwięcej świec?

Na świecie najwięcej zniczy i świec eksportują Chiny, a zaraz po nich Polska[10][11]. W Unii Europejskiej Polska prowadzi także w produkcji: według Eurostatu w 2019 roku wytworzyła świece warte 617 mln euro, czyli 41% unijnej produkcji, przed Włochami (10%) i Niemcami (9%). Eurostat liczy tu zakłady zatrudniające co najmniej 20 osób[12].

W tym samym roku Polska była też największym eksporterem świec w Unii: sprzedała za granicę świece warte 545 mln euro, czyli 38% unijnego eksportu, przed Holandią i Niemcami[12]. Według danych International Trade Centre i firmy Akcenta, które w październiku 2025 roku przytoczyła „Rzeczpospolita”, a za nią Polskie Radio, Polska jest największym producentem i eksporterem zniczy w Europie. W 2024 roku wyeksportowała znicze warte 727 mln euro, czyli 16,2% rynku światowego, o około 3% mniej niż rok wcześniej. Więcej sprzedały za granicę tylko Chiny[11].

Te liczby nie mówią nic o małych pracowniach, bo Eurostat ich nie liczy. Pokazują za to, że produkcja świec to w Polsce duży przemysł, a nie tylko rękodzieło.

Jak rozpoznać dobrze zrobioną świecę?

Zacznij od etykiety. Powinna zawierać ostrzeżenia bezpieczeństwa według normy EN 15494, nazwę i adres producenta oraz numer typu, partii lub serii, których wymaga unijne rozporządzenie GPSR. Potem obejrzyj samą świecę: knot powinien stać na środku, a tafla być gładka, bez dziur. Resztę powie pierwsze palenie[13][14].

Zapalona świeca sojowa Słodka Warszawa 190 g w bursztynowym słoiku, płomień na środku, jasne tło
Knot w osi słoika i spokojny płomień to pierwsze, co widać po zapaleniu
  • Spód i boki. Brak nazwy i adresu producenta albo numeru partii to sygnał ostrzegawczy: nie wiesz wtedy, kto odpowiada za świecę ani której serii dotyczyłoby wycofanie[14].
  • Ostrzeżenie o alergenach. Świeca z olejkiem jest mieszaniną w rozumieniu przepisów CLP[15]. Jeśli w świecy jest ponad 0,1% substancji uczulającej z olejku, etykieta musi podać jej nazwę, a przy najsilniejszych alergenach próg jest jeszcze niższy[15].
  • Tafla i knot. Knot powinien stać pionowo, w osi naczynia. Matowy, biały nalot na wosku sojowym to zwykle kryształy wosku. Dystrybutor wosków CandleScience uznaje go za kwestię wyglądu, nie palenia[16]; szczegóły opisuje wpis o białym nalocie na świecy.
  • Pierwsze palenie. Wosk powinien stopić się aż do szkła. Jeśli knot drąży dołek, przeczytaj o tunelowaniu świecy, a zasady pierwszego zapalenia omawia nasz poradnik palenia świecy sojowej.
  • Dym. Kopcenie świec bada się metodą z normy EN 15426, przeznaczoną dla świec z jednym knotem o średnicy do 100 mm[17]. Jeśli świeca kopci w domu, przyczyny zebraliśmy w tekście dlaczego świeca kopci, a codzienną pielęgnację na stronie pielęgnacja świec.

Czy produkcja świec wymaga zezwolenia?

Unijne rozporządzenia GPSR i CLP nie przewidują zezwolenia na wytwarzanie świec. Wymagają za to analizy ryzyka, dokumentacji technicznej, numeru partii, danych producenta i oznakowania mieszanin, bo świeca z olejkiem jest mieszaniną. Osoba fizyczna, która sprzedaje świece zarobkowo, w sposób zorganizowany i ciągły, rejestruje działalność w CEIDG, chyba że mieści się w limitach działalności nierejestrowanej[14][18][15][19].

Rozporządzenie GPSR weszło do stosowania 13 grudnia 2024 roku. Producent musi przed wprowadzeniem świecy do obrotu ocenić ryzyko, opisać produkt w dokumentacji przechowywanej 10 lat i wskazać w niej normy europejskie, z których skorzystał, a do świecy dołączyć instrukcję i ostrzeżenia w języku kraju sprzedaży[14]. Normy nie są ustawą, ale opisują, jak sprawdzić etykietę, kopcenie i bezpieczeństwo pożarowe świec do wnętrz[13][17][20].

Osobną sprawą jest rejestracja. Bez rejestracji firmy świece może sprzedawać osoba fizyczna w ramach działalności nierejestrowanej, jeśli spełnia warunki z ustawy, między innymi przez ostatnie 60 miesięcy nie prowadziła działalności gospodarczej, a jej przychody w żadnym kwartale nie przekraczają 225% minimalnego wynagrodzenia. Po przekroczeniu limitu ma 7 dni na wpis do CEIDG[19].

W pracowni z filmu karty charakterystyki i projekt kontretykiety przygotowuje zewnętrzna firma na podstawie kart wosku i kompozycji zapachowej, a kod UFI trafia na etykietę tylko wtedy, gdy wynika z karty charakterystyki (48:00-49:50)[2]. Jeśli myślisz o sprzedaży własnych świec, progi CLP i listę obowiązków z GPSR punkt po punkcie znajdziesz w części poradnika co musisz wiedzieć przed sprzedażą świec.

Najczęściej zadawane pytania

Zależy od metody. Prasa formuje świecę z woskowego granulatu w 1-20 sekund, a maszyna do odlewania potrzebuje około 30 minut na turę liczącą od 50 do 500 sztuk. W polskiej pracowni pokazanej w filmie świeca sojowa w słoiku stygnie do następnego dnia, a CandleScience radzi odczekać jeszcze dwa tygodnie przy wosku 464.

Nie z definicji. Maszyna daje powtarzalność, a ręczna praca pozwala robić krótkie serie i szybko sprawdzać nowe zapachy. To, jak świeca się pali, zależy od dopasowania wosku, knota i średnicy oraz od prób palenia. Moim zdaniem lepszym kryterium niż słowo „ręcznie” jest pełna etykieta z numerem partii.

Najczęściej z plecionej bawełny, rzadziej z lnu. Splot i nasycenie roztworem soli sprawiają, że koniec knota odgina się w płomieniu na bok i sam się dopala. Pleciony knot wprowadził we Francji Cambacérès w 1825 roku. Wcześniejsze knoty zwęglały się w płomieniu, dymiły i trzeba je było ciągle przycinać.

Tak. Wosk sojowy jest miękki, więc zwykle zalewa się go do naczyń, a świeca wolnostojąca z soi potrzebuje dodatków. Parafina nadaje się do wszystkich metod przemysłowych, także do prasowania zimnego granulatu i wytłaczania przez dyszę. Jak oba woski zachowują się podczas palenia w domu, porównujemy w osobnym tekście.

To oznaczenie serii, z której pochodzi świeca. Rozporządzenie GPSR wymaga od producenta numeru typu, partii lub serii albo innego elementu, który pozwala zidentyfikować produkt. Dzięki temu wiadomo, której serii dotyczy zgłoszenie albo ewentualne wycofanie. W naszych świecach numer partii znajdziesz na spodzie słoika.

Tradycyjnie na trzy sposoby: przez wielokrotne zanurzanie knota w wosku, zwijanie wosku wokół knota albo polewanie knota woskiem, a od XIV wieku także w formach. W programie „Jak to jest zrobione?” świece ołtarzowe, w 66% z wosku pszczelego, zanurza się 90 razy, obracając ramę po każdym zanurzeniu, żeby zachowały okrągły przekrój.

Źródła

Encyklopedie: 1, 4, 7. Publikacja naukowa: 5. Patent: 6. Filmy z produkcji: 2-3. Dystrybutor wosku i laboratorium badawcze: 8-9, 16. Statystyka i media: 10-12. Prawo, normy i rejestracja działalności: 13-15, 17-20.

  1. J. Acton, „Candle”, How Products Are Made, t. 1 (Gale Group) - produkcja przemysłowa ma trzy etapy: knot, masa woskowa, formowanie (odlewanie albo wytłaczanie); knot z bawełny lub lnu, pleciony i nasycany chemikaliami lub roztworami soli, żeby w płomieniu wyginał się pod kątem 90° i sam się skracał; wosk topiony w dużych metalowych kotłach, filtrowany, zapach i barwnik dodawane po stopieniu; maszyny do ciągłego odlewania robią od 50 do 500 świec na turę, tura trwa prawie 30 minut; formy cynowe, polerowane, lekko zwężone, podgrzewane, wosk studzony nieco powyżej punktu topnienia, płaszcz z zimną wodą, nadmiar wosku zbierany i używany ponownie; wytłaczanie: rozdrobniona parafina pod wysokim ciśnieniem przez podgrzaną stalową dyszę, ciągły wałek cięty na odcinki, pakowanie automatem; parafina to wosk krystalizowany z ropy naftowej; typowa amerykańska świeca przemysłowa: 60% parafiny, 35% stearyny, 5% wosku pszczelego; świece z wosku pszczelego robiono zanurzaniem i polewaniem; współczesne maszyny są uderzająco podobne do maszyny Morgana z 1834 roku.
  2. Dobra Palarnia Kawy, „Jak powstają rzemieślnicze świece sojowe? - wizyta w manufakturze Flagolie”, YouTube, 8.11.2024 (53 min) - polska pracownia świec sojowych: bawełniany knot z blaszką przyklejany do dna (12:30, 25:40), wosk topiony w urządzeniu, olejek dodawany przy ok. 60°C, żeby świeca się nie pociła (16:20), kompozycja najwyżej 10% masy, dzielona między zapachy, np. 6% i 4% (21:00), dwa knoty w szerszym szkle (19:20), ważenie każdej świecy i dolewanie (31:50, 37:40), stygnięcie do następnego dnia (28:30), próbne palenie w domach i wybór większością głosów (39:35-40:10), wosk na stół ok. 150 świec topi się ok. 3 godzin (45:00), wieczko z uszczelką, etykieta, przycięcie knota (46:30), kontretykieta na spodzie z piktogramami, danymi producenta, kodem EAN i czasem palenia, karty charakterystyki od zewnętrznej firmy, kod UFI tylko gdy wynika z karty (48:00-50:45).
  3. „Jak to jest zrobione? Świece” (How It's Made, Discovery Channel), nagranie w serwisie YouTube, 5 min - sznurek na knoty nasycany parafiną i chłodzony (0:22); prasowanie: parafina rozpylana w komorze chłodzącej wysokiej na 6 m, płatki trafiają do prasy hydraulicznej, powietrze ok. 25°C, inaczej płatki się sklejają i blokują maszynę, knoty osadza osobna maszyna (0:58-1:56); zanurzanie: rama z 96 knotami, 25 zanurzeń, świece stożkowe o średnicy 2 cm, kolor przez zanurzenie w barwionej parafinie i zimnej wodzie (2:03-2:54); świece wotywne odlewane na podgrzewanych stołach, 20 minut krzepnięcia, uzupełnianie ubytków, bolec robi otwór, maszyna wsuwa knot z metalową blaszką (2:58-3:56); świece ołtarzowe z 66% wosku pszczelego w ręcznie obsługiwanych formach: 90 zanurzeń do średnicy 76 mm, rama obracana po każdym zanurzeniu (4:06-4:33).
  4. Wikipedia, „Candle” - dawne metody: zanurzanie knota, zwijanie wokół knota, polewanie knota; formy wprowadził w XIV wieku Sieur de Brez; pleciony knot: Cambacérès, 1825, wcześniej knot zwęglał się, dymił i wymagał przycinania; Chevreul i Gay-Lussac: patent na twardsze świece stearynowe w 1825 roku; Joseph Morgan, cynarz z Manchesteru, w 1834 roku opatentował maszynę do ciągłego odlewania z ruchomym tłokiem wypychającym świece; James Young w latach 50. XIX wieku uzyskał parafinę z węgla i łupków; stearyna dziś prawie wyłącznie z surowców palmowych; wosk pszczeli to uboczny produkt pozyskiwania miodu; dodatki: olejki zapachowe, eteryczne, barwniki.
  5. K. Rezaei, T. Wang, L. A. Johnson, „Hydrogenated vegetable oils as candle wax”, Journal of the American Oil Chemists' Society 79(12), 2002, s. 1241-1247 - wosk sojowy to uwodorniony olej sojowy; w pełni uwodorniony jest kruchy; dobre świece dało dopasowanie średnicy świecy lub rozmiaru knota do składu wosku.
  6. S.C. Johnson & Son, patent US 6,019,804 „Compression-molded candle product”, 2000 - granulat powstaje przez rozpylenie stopionego wosku przez dyszę w komorze chłodzącej, gdzie krople zastygają w kuleczki; co najmniej 85% ziaren ma 600-1190 µm; prasowanie przy 1000-4000 psi przez 1-20 sekund, temperatura granulatu 15-25°C; mieszanka zawiera 60-92% rafinowanej parafiny.
  7. Wikipedia, „Soy candle” - świece sojowe to zwykle świece w naczyniach, bo wosk sojowy ma niższą temperaturę topnienia; świeca wolnostojąca wymaga dodatków; wosk sojowy bywa mieszany z woskiem pszczelim, parafiną, woskiem palmowym i kokosowym.
  8. DEKRA, „Quality testing of household candles” - na zlecenie Candle Quality Association DEKRA bada świece i surowce; producent ze znakiem jakości RAL GZ 041 musi używać surowców, barwników i lakierów o określonej czystości; badania: palenie, analiza surowców (parafina, stearyna, wosk pszczeli, oleje palmowe), kopcenie i emisje.
  9. CandleScience, „Getting Started with AAK 464 Soy Wax” - na podstawie testów dystrybutora najlepszy czas dojrzewania świec z wosku 464 to dwa tygodnie.
  10. Polskie Radio, „Poland leads Europe in memorial candle production”, 28.10.2024 - za „Pulsem Biznesu” i danymi International Trade Centre: Polska największym producentem zniczy w Europie, eksport zniczy i świec 764 mln euro, 17% rynku światowego, wyżej tylko Chiny (877 mln euro).
  11. Polskie Radio, „Poland leads Europe in grave candle exports: report”, 28.10.2025 - za „Rzeczpospolitą” i danymi International Trade Centre oraz firmy Akcenta: Polska największym producentem i eksporterem zniczy w Europie, w 2024 roku eksport zniczy wart 727 mln euro, 16,2% rynku światowego, więcej eksportują tylko Chiny; eksport spadł w 2024 roku o ok. 3%.
  12. Eurostat, „Trade and production of candles”, 1.11.2020 - w 2019 roku Unia wyprodukowała świece warte 1522 mln euro; Polska 617 mln euro (41%), Włochy 149 mln (10%), Niemcy 143 mln (9%); Polska największym eksporterem: 545 mln euro (38%), przed Holandią i Niemcami; dane o produkcji obejmują jednostki zatrudniające co najmniej 20 osób.
  13. EN 15494:2019 „Candles - Product safety labels” - informacje o bezpieczeństwie dla świec palonych we wnętrzach i sposób ich przedstawienia.
  14. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (GPSR) - art. 9: wewnętrzna analiza ryzyka i dokumentacja techniczna z wykazem zastosowanych norm europejskich, przechowywana 10 lat; numer typu, partii lub serii na produkcie; nazwa i adres pocztowy oraz elektroniczny producenta na produkcie albo na opakowaniu; instrukcje i informacje o bezpieczeństwie w języku kraju sprzedaży; stosowane od 13 grudnia 2024 roku (art. 52).
  15. Health and Safety Executive for Northern Ireland, „Candles and CLP” - świeca to mieszanina na nośniku (knocie) i podlega CLP; przy składniku uczulającym powyżej 0,1% etykieta musi mieć zwrot EUH208 z jego nazwą, dla najsilniejszych alergenów próg jest niższy.
  16. CandleScience, „Soy Wax Troubleshooting Guide” - biały nalot (frosting) to drobne kryształy na wosku sojowym, kwestia wyglądu bez wpływu na palenie.
  17. EN 15426:2018 „Candles - Specification for sooting behaviour” - wymagania i metoda badania kopcenia świec z jednym knotem o średnicy do 100 mm.
  18. Rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 w sprawie klasyfikacji, oznakowania i pakowania substancji i mieszanin (CLP) - zasady klasyfikacji i oznakowania mieszanin.
  19. Biznes.gov.pl, „Działalność nierejestrowa i inne rodzaje działalności, których nie trzeba rejestrować” - działalność gospodarcza jest zarobkowa, zorganizowana i ciągła; działalność nierejestrowaną prowadzi tylko osoba fizyczna, jeśli jej przychody w żadnym kwartale nie przekroczą 225% minimalnego wynagrodzenia i w ostatnich 60 miesiącach nie wykonywała działalności gospodarczej; po przekroczeniu limitu ma 7 dni na wpis do CEIDG.
  20. EN 15493:2026 „Candles - Specification for fire safety” - wymagania i metody badań bezpieczeństwa pożarowego świec do wnętrz.

Ostatnia aktualizacja

Marta Lis

Marta Lis

Założycielka UrbanNote

Przychodzi ze świata beauty i kosmetyków, od lat otacza się pięknymi zapachami. Pisze o świecach, kompozycjach zapachowych i rzemiośle, które za nimi stoi - szuka słów dla tego, co czujesz, zanim zdążysz nazwać.

Wszystkie artykuły